Άπαχα γιαούρτια, αναψυκτικά µε µηδαµινές θερµίδες και κίτρινα τυριά µε χαµηλά λιπαρά. Όλα υπόσχονται να µας χαρίσουν την ιδανική σιλουέτα. Αν στα παραπάνω προσθέσουµε και όσα τρόφιµα έχουν… αρνητικές θερµίδες, τότε το σφριγηλό, αδύνατο σώµα που όλοι ονειρευόµαστε µπορεί να γίνει πραγµατικότητα.
Ή µήπως όχι;
Την τελευταία δεκαετία, τα «light»
προϊόντα κατακλύζουν την αγορά και οι καταναλωτές δείχνουν να τα προτιµούν, καθώς νιώθουν πως µε αυτά θα χάσουν κιλά και θα φτάσουν στο επιθυµητό βάρος. Ιδιαίτερα λίγο πριν µπει το καλοκαίρι, εποχή που εντείνεται η προσπάθεια να βελτιώσουµε τη σιλουέτα µας, τα light προϊόντα κερδίζουν έδαφος. Σε αυτό έχουν, πιθανότατα, συµβάλει και οι διαφηµίσεις, στις περισσότερες από τις οποίες, καλλίγραµµες υπάρξεις τα καταναλώνουν χωρίς ενοχές.
Light (στα ελληνικά: «λιγότερο σε…») θεωρούνται όσα προϊόντα περιέχουν τουλάχιστον 30% µείωση στα µακροθρεπτικά συστατικά (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λίπη, φυτικές ίνες) και τουλάχιστον 10% στα µικροθρεπτικά συστατικά (π.χ. νάτριο), σε σχέση µε το αρχικό προϊόν. Έτσι, λοιπόν, ένα προϊόν µπορεί να εµφανίζει λιγότερες θερµίδες ή και καθόλου (αναψυκτικά) έναντι του αντίστοιχου πλήρους προϊόντος ή µικρότερη ποσότητα κάποιου συστατικού (αλατιού, χοληστερόλης, ζάχαρης κ.ά). Αρα, ένα light προϊόν δεν σηµαίνει υποχρεωτικά ότι έχει λιγότερες θερµίδες. Αν είναι π.χ. light σε ότι αφορά το αλάτι, σηµαίνει ότι έχει λιγότερο αλάτι.
Μια βόλτα σε οποιοδήποτε super market είναι αρκετή για να διαπιστώσουµε πως light προϊόντα υπάρχουν σχεδόν σε όλες τις οµάδες τροφίµων. Μπορούµε να βρούµε αλλαντικά, γαλακτοκοµικά και dressing (π.χ. µαγιονέζα) µε µειωµένα λιπαρά, καθώς και αναψυκτικά και γλυκά µε τεχνητές γλυκαντικές ουσίες που έχουν πολύ λιγότερες θερµίδες από τη ζάχαρη. Στα αλλαντικά, τα περισσότερα light προϊόντα είναι σκευάσµατα γαλοπούλας ή κοτόπουλου, το κρέας των οποίων είναι χαµηλό σε λιπαρά. Η µετατροπή των γαλακτοκοµικών σε light γίνεται µε αφαίρεση µέρους ή όλου του λίπους τους. Στα γλυκά και στα αναψυκτικά τύπου light, η ζάχαρη αντικαθίσταται από γλυκαντικές ύλες (π.χ. ασπαρτάµη). Οι ουσίες αυτές είναι πιο γλυκές από τη ζάχαρη (από 30 φορές, όπως στην περίπτωση των κυκλαµικών, έως 300 φορές, στην περίπτωση της ζαχαρίνης), ενώ δεν έχουν θερµίδες.
«Ελαφριές» υπερβολές
Πολλές φορές ωστόσο, έχοντας την ψευδαίσθηση πως τα εν λόγω προϊόντα δεν παχαίνουν- αφού είναι light!- οδηγούµαστε εσφαλµένα σε υπερκατανάλωση. Είναι άλλωστε ενδεικτικό, πως η στροφή του καταναλωτικού κοινού προς τα «light» τρόφιµα και ποτά δεν συµβαδίζει µε τη µείωση του βάρους των παχύσαρκων ατόµων. Το αντίθετο!
Αυτό συµβαίνει γιατί η αδυναµία µας για κάποιες τροφές, όπως γλυκά, κρέµα γάλακτος, αλλαντικά και τυριά, µάς οδηγεί σε «απενοχοποιηµένες» light υπερβολές. Συχνά δηλαδή, συνηθίζουµε να καταναλώνουµε τη διπλάσια ποσότητα ή να αυξάνουµε την ποσότητα του γεύµατός µας, επειδή ένα από τα συστατικά του είναι light. Αλλά, βεβαίως, light τρόφιµα δεν σηµαίνει χωρίς θερµίδες. Σύµφωνα µάλιστα µε τη νοµοθεσία, τρόφιµα µε σήµανση «χωρίς θερµίδες» είναι µόνο εκείνα που περιέχουν λιγότερο από 4 θερµίδες/100 ml).
Όπως επισηµαίνει η Διαιτολόγος-Διατροφολόγος κ. Γλυκερία Τριανταφύλλου, «το γεγονός πως ένα προϊόν είναι light, δεν σηµαίνει πάντα ότι δεν θα µπορούµε να επιλέξουµε ένα άλλο τρόφιµο – light ή πλήρες – µε ακόµα λιγότερες θερµίδες». Για να δώσουµε ένα παράδειγµα, ένα light κίτρινο τυρί, έχει µεν λιγότερες θερµίδες από το αντίστοιχο πλήρες, αλλά πολύ περισσότερες από το τυρί cottage που δεν χαρακτηρίζεται light! «Επίσης, όπως κάθε τρόφιµο µε θερµιδικό περιεχόµενο, έτσι και τα light προϊόντα πρέπει να καταναλώνονται µε µέτρο και στο πλαίσιο ενός ισορροπηµένου διαιτολογίου», τονίζει η διαιτολόγος. Εξάλλου, το ότι ένα τρόφιµο είναι light σε ΚΟΡΕΣΜΕΝΟ λίπος, δεν σηµαίνει απαραίτητα ότι είναι light και σε ΣΥΝΟΛΙΚΟ λίπος ή σε θερµίδες. Χαρακτηριστικό παράδειγµα αποτελεί η µαγιονέζα. Μια κουταλιά της σούπας κανονικής έχει 108 θερµίδες, ενώ η αντίστοιχη light έχει 54). Εποµένως, ακόµα και η light µαγιονέζα δεν αποτελεί µια εντελώς «αθώα» επιλογή. Ένα κίτρινο τυρί, ακόµα και light, κατά πάσα πιθανότητα έχει λίγο περισσότερα λιπαρά και περισσότερες θερµίδες από τη φέτα και περίπου τις διπλάσιες από το κατίκι, που δεν κυκλοφορεί ως light.
Συνεπώς, ο καταναλωτής πρέπει να είναι προσεκτικός και επιλεκτικός. Δεν αρκεί ο χαρακτηρισµός light. Ο καταναλωτής πρέπει να µελετήσει την ετικέτα του τροφίµου και να ανακαλύψει ως προς τι είναι light. Μετά, µπορεί να διαβάσει στις ετικέτες την απόδοση σε θερµίδες και τη διατροφική ανάλυση (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λίπη, βιταµίνες, ιχνοστοιχεία, νάτριο, ζάχαρη, χοληστερόλη) ανά µερίδα ή ανά 100 gr του τροφίµου και να κρίνει αν το τρόφιµο είναι «ελαφρύ» ή όχι.
«Γκάζι» στο µεταβολισµό
Από τη λίστα µε τις τροφές που θεωρούµε πως µας αδυνατίζουν, δεν λείπουν και αυτές που επιταχύνουν το ρυθµό του µεταβολισµού, βοηθώντας µας να χάσουµε βάρος γρηγορότερα. Κατά καιρούς, οι λίστες µε τις παραπάνω τροφές είναι µακροσκελείς. Ωστόσο, σύµφωνα µε την κ. Τριανταφύλλου, ο ισχυρισµός αυτός τις περισσότερες- αν όχι όλες – τις φορές, είναι λανθασµένος. Είναι γεγονός πως η απώλεια βάρους µπορεί να επιβραδύνει το βασικό µεταβολικό ρυθµό, στα άτοµα που ακολουθούν µακροχρόνια υποθερµιδική διατροφή. Ο οργανισµός, όταν υποβάλλεται σε µακροχρόνια δίαιτα, «µεταφράζει» την κατάσταση ως περίοδο λιµού και επιβραδύνει το µεταβολισµό, ώστε να µειώσει τις ανάγκες του. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα να χρειάζεται όλο και πιο αυστηρή δίαιτα για την απώλεια όλο και λιγότερου βάρους.
Η ενίσχυση, η επιτάχυνση του βασικού µεταβολισµού κατά 10-12% µπορεί να γίνει µε καφεΐνη. Ο καφές, υπό αυτή την έννοια, αδυνατίζει. Αρκετοί χρησιµοποιούν για το σκοπό αυτό τη θυροξίνη, µε ή χωρίς την υπόδειξη γιατρού. Η θυροξίνη ασφαλώς βοηθάει στην απώλεια βάρους, αλλά µπορεί να έχει πολύ σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία, αν γίνουν υπερβολές στη δοσολογία. Η λήψη θυροξίνης ως επιταχυντή του µεταβολισµού δεν αποτελεί σοβαρή προσέγγιση στο ζήτηµα.
Ο καλύτερος τρόπος επιτάχυνσης του µεταβολισµού είναι η σταδιακή αύξηση της φυσικής δραστηριότητας (το λιγότερο 30 λεπτά ήπιας έντασης άσκησης καθηµερινά π.χ. γρήγορο περπάτηµα ή διάδροµος) και ο τρίτος είναι ο ελαφρύς θερµιδικός περιορισµός της δίαιτας, αντί για «ηρωικές» δίαιτες. Μία µείωση κατά 500 θερµίδες/ηµέρα στο ενεργειακό ισοζύγιο, µπορεί να οδηγήσει σε µείωση κατά 0.5 kg/εβδοµάδα ή 2-3 κιλά το µήνα.
Χάνουµε… τρώγοντας;
Στην προσπάθειά µας να χάσουµε βάρος, ειδικά όταν θέλουµε να επιτύχουµε τον στόχο µας σε σύντοµο χρονικό διάστηµα, επιστρατεύουµε κάθε δυνατό µέσο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι – λεγόµενες- τροφές µε αρνητικές θερµίδες. Στην πραγµατικά, ο παραπάνω όρος, προκύπτει έµµεσα, καθώς η λογική αυτών των τροφών είναι ότι ο οργανισµός καταναλώνει περισσότερες θερµίδες για να τις χωνέψει, απ’ όσες περιέχει το ίδιο το τρόφιµο.
Η λίστα των τροφίµων µε «αρνητικές θερµίδες» αποτελείται κυρίως από λαχανικά (σελινόριζα, σπαράγγια, ραπανάκια, αντίδια), τα οποία έχουν πολύ χαµηλή θερµιδική αξία. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, ερευνητικά δεδοµένα που να υποστηρίζουν την παραπάνω θεωρία, καθώς η αυξηµένη κατανάλωση λαχανικών οδηγεί αυτόµατα σε ολιγοθερµιδική διατροφή, στην οποία τελικά οφείλεται η απώλεια βάρους, σύµφωνα µε την ειδικό. Άλλωστε, αν ήταν τόσο απλά τα πράγµατα, οι χορτοφάγοι θα έπρεπε να είχαν εκλείψει, από έλλειψη θερµίδων. Για να µη µιλήσουµε για ορισµένα ζώα όπως π.χ. τα συµπαθή µουλάρια τα οποία καταναλώνοντας µόνο τροφή µε αρνητικές θερµίδες, θα έπρεπε να είχαν εξαφανιστεί από τον πλανήτη προ πολλού…
Η επισήµανση του light τροφΙµου ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ:
- Να οδηγεί σε πλάνη τον καταναλωτή όσον αφορά στα χαρακτηριστικά του τροφίµου. Για παράδειγµα, αν στην ετικέτα του τροφίµου υπάρχει ο διατροφικός ισχυρισµός «χαµηλό σε λιπαρά», αυτό σηµαίνει ότι το προϊόν πρέπει να περιέχει λιγότερα από 3 gr λίπους/100 gr προϊόντος, ενώ όταν αναγράφεται ο ισχυρισµός «χωρίς κορεσµένα λιπαρά» το προϊόν πρέπει να περιέχει λιγότερο από 0,1 gr/κορεσµένου λίπους/100 gr ή 100 ml.
- Να αποδίδει στο τρόφιµο ιδιότητες πρόληψης ή θεραπείας ασθενειών. Ο ισχυρισµός υγείας πρέπει να σχετίζεται µε την άµεση δράση του θρεπτικού συστατικού στον οργανισµό (π.χ. «χαµηλό σε κορεσµένα λιπαρά τα οποία φαίνονται να ανεβάζουν την κακή LDL χοληστερόλη» και όχι «χαµηλό σε κορεσµένα λιπαρά, για την πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσηµάτων»).
- Να αποδίδει στο τρόφιµο ιδιότητες που δεν έχει (π.χ. «η κατανάλωση του προϊόντος βοηθά στην αύξηση του βασικού µεταβολικού ρυθµού»).
Της Νάντιας Γιαννούλη
