Τσάντα σύµφωνα µε τη µόδα της εποχής, τετράδια κολλαριστά, µολύβια ξυσµένα στην εντέλεια, αλλά και χτυποκάρδια στα θρανία για τα πρωτάκια της νέας σχολικής χρονιάς.
Μικροί µαθητές αντιµέτωποι µε τον άγνωστο, καινούριο κόσµο του δηµοτικού και γονείς σε συναγερµό, όλο προσδοκίες για το µαθητούδι τους. Διαβάστε πώς θα στηρίξετε τα παιδιά στο νέο ξεκίνηµα και πώς θα τα βάλετε ευχάριστα σε πρόγραµµα
µελέτης, αφήνοντας χρόνο για παιχνίδι.
Η µετάβαση από το νηπιαγωγείο στο δηµοτικό, πολύ σηµαντική στη ζωή του παιδιού, δηµιουργεί ανάµεικτα συναισθήµατα. Φόβο και ανησυχία για το σχολείο, για έναν άλλο κόσµο όπου τα πράγµατα είναι µεγάλα, µακρινά και καινούρια, αλλά και ικανοποίηση που πια …µεγάλωσε και θα µάθει ένα σωρό πράγµατα.
Σε µεγάλο βαθµό περνάει από τα χέρια των γονιών να ενθαρρύνετε τα θετικά συναισθήµατα. «Συζητήστε µε το παιδί και ακούστε τις αγωνίες του, δηµιουργήστε θετικές προσδοκίες για το δηµοτικό και µην του µεταδίδετε τυχόν δικά σας άγχη», παροτρύνει τους γονείς η ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια, κ. Εύη Μεσσαριτάκη.
Φανταστείτε µια µητέρα, η οποία, όλο αγωνία, µιλάει µε τις φίλες της συνεχώς για τις µελλοντικές επιδόσεις του παιδιού της ή µια µητέρα που µε χαρά ψωνίζει σχολικά είδη µε το παιδάκι της. «Στη δεύτερη περίπτωση είναι πιθανότερο το παιδί να αποκτήσει θετικότερη στάση ως προς το σχολείο», τονίζει η ψυχολόγος.
Από µικροί στα βάσανα
Ο Δηµητράκης, µαθητής της πρώτης τάξης στο δηµοτικό, θα γυρίσει το µεσηµέρι από το ολοήµερο και µετά τον περιµένει: Τρίτη-Πέµπτη κολυµβητήριο, Τετάρτη-Παρασκευή ποδόσφαιρο, Δευτέρα pre junior αγγλικά και το Σάββατο ζωγραφική.
«Θέλουµε να γεµίζουµε τα απογεύµατα δηµιουργικά, να µην χαζεύει από δω κι από εκεί ή στην τηλεόραση. Να του δώσουµε όλα τα εφόδια, τώρα που είναι µικρός και δεν έχει ακόµη πολλά διαβάσµατα», λέει η µαµά του, Ελένη.
«Είναι συχνό φαινόµενο, γονείς που δεν παίρνουν πολλή ικανοποίηση από άλλες πλευρές της ζωής τους να αφιερώνονται στην πρόοδο και διάκριση του παιδιού τους στον ακαδηµαϊκό τοµέα», εξηγεί η κ. Μεσσαριτάκη: « Ή γονείς που νιώθουν ότι στερήθηκαν ευκαιρίες στη ζωή για να πραγµατώσουν αυτό που επιθυµούσαν, νιώθουν υπερβάλλουσα αγωνία, ώστε να έχει το παιδί τους πρόσβαση σε πολλές δραστηριότητες (“δεν θέλω το παιδί µου να τραβήξει αυτά που πέρασα εγώ”). Υπάρχει και η περίπτωση των κοινωνικά πετυχηµένων γονιών, που νιώθουν ότι το παιδί πρέπει να εκπληρώσει συγκεκριµένα στάνταρ (“το δικό µου παιδί δεν µπορεί να γίνει κάτι λιγότερο από επιστήµονας”, µπορεί να ισχυρίζεται ένας πετυχηµένος δικηγόρος). O γενικός κανόνας, ότι πρέπει να αφουγκραζόµαστε το παιδί και να ανταποκρινόµαστε στις ανάγκες του, συχνά ξεχνιέται».
Όταν το πρωτάκι αρνείται να πάει σχολείο
Υπάρχουν δυο ενδεχόµενα: είτε ο φόβος και η άρνηση του παιδιού έχει πραγµατική βάση, είτε είναι το διάχυτο άγχος για τη σχολική διαδικασία. «Στην πρώτη περίπτωση, το παιδί έχει ένα συγκεκριµένο πρόβληµα που του δηµιουργεί φόβο και άγχος, όπως φόβο για κάποιο συγκεκριµένο συµµαθητή του που το απειλεί ή για έναν αυστηρό δάσκαλο. Αν το παιδί εµπιστευτεί και µιλήσει µε ειλικρίνεια µε τους γονείς του και κατόπιν αυτοί συνεργαστούν µε το δάσκαλο ή διευθυντή του σχολείου, αυτά τα προβλήµατα βρίσκουν τη λύση τους», σηµειώνει η ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια.
Όµως, υπάρχουν περιπτώσεις που το παιδί κάνει ό,τι µπορεί να αποφύγει το σχολείο, χωρίς να υπάρχει συγκεκριµένος λόγος. «Αυτό εκδηλώνεται µε άρνηση να πάει σχολείο, αντικοινωνική συµπεριφορά (εκρήξεις θυµού, επιθετικότητα, ιδιοτροπίες, άρνηση για φαγητό κ.ά.), ψυχοσωµατικές εκδηλώσεις (εµετούς, πονοκεφάλους, διάρροια, νυχτερινούς εφιάλτες κ.ά.), αιτιάσεις κατά του σχολείου (όπως: ο δάσκαλος είναι κακός, οι συµµαθητές µου µε δέρνουν κ.ά.).», περιγράφει η κ. Μεσσαριτάκη.
Τα συµπτώµατα ξεκινούν συνήθως λίγο πριν την ώρα του σχολείου και υποχωρούν µόλις ληφθεί η απόφαση να µην πάει. Αν αναγκαστεί να πάει σχολείο, τότε πολλές φορές αρρωσταίνει πραγµατικά και συχνά οι δάσκαλοι αναγκάζονται να το στείλουν επειγόντως σπίτι. «Πρόκειται για σχολική φοβία, είδος ψυχονεύρωσης που αφορά έως και το 8% του µαθητικού πληθυσµού, ενώ είναι συχνότερη στα κορίτσια. Έχει να κάνει µε την υπερπροστατευτική οικογένεια του παιδιού, την οποία δυσκολεύεται να αποχωριστεί».
Πώς πρέπει να χειριστείτε την κατάσταση; Μην υπερβάλλετε στις αντιδράσεις σας. Προχωρήσετε αβίαστα σε λύσεις, όπως αλλαγή σχολικού περιβάλλοντος, συστήνει η ψυχολόγος. «Είναι πολύ φυσιολογικό το παιδί να εκδηλώνει ενστικτώδη φόβο σε καθετί καινούριο. Αν ο φόβος δεν υποχωρήσει µετά τις πρώτες µέρες στο σχολείο, εξετάστε την πηγή. Στην περίπτωση που µιλάµε για άγχος που δυσκολεύει τη ζωή του παιδιού (το παιδί µε σχολική φοβία λυπάται που δεν µπορεί να πάει σχολείο), η συνεργασία µε τον εκπαιδευτικό είναι σηµαντική, αλλά πολλές φορές δεν είναι αρκετή. Χρειάζεται η συνδροµή ειδικού ψυχολόγου ή παιδοψυχίατρου. Είναι εξίσου σηµαντικό, ο γονιός να µην εφησυχάσει, να µην αφήσει το πρόβληµα να χρονίσει αλλά -αν διαπιστώσει ότι πρόκειται για συστηµατική επιµονή του παιδιού -να αναζητήσει λύση το συντοµότερο δυνατόν».
Παίξε Λόλα, παίξε
Πολύ σηµαντικό είναι το ελεύθερο παιχνίδι του παιδιού, σε καθηµερινή βάση. «Σηµαντικότατος φορέας µάθησης και κοινωνικοποίησης καθώς, ειδικά στην πρώτη δηµοτικού και στην τρυφερή ηλικία των 6 ετών, το παιδί έχει ανάγκη από το ελεύθερο παιχνίδι, για να κατανοήσει τον κόσµο και να εκδηλώσει χαρίσµατα, όπως η δηµιουργικότητα και εφευρετικότητα. Οι γονείς πρέπει να ενθαρρύνουν και να βοηθούν τα παιδιά να κάνουν φιλίες, ώστε να αποκολληθούν από πάνω τους και να σχετίζονται µε συνοµηλίκους τους, µε οµαδικά παιχνίδια π.χ. ακόµα και στην πιλοτή της πολυκατοικίας. Δεν πρέπει – τονίζει η ψυχολόγος – το παιδί να συνδέσει την είσοδό του στο δηµοτικό σχολείο µε µια καθηµερινότητα µονότονη, γεµάτη υποχρεώσεις, γιατί αυτό θα έχει αρνητικές επιπτώσεις στη στάση του προς το σχολείο».
Πρόγραµµα µελέτης
- Βοηθήστε το παιδί να κατανοήσει ότι το διάβασµα είναι προσωπική του ευθύνη (αποφεύγετε εκφράσεις όπως «τι έχουµε να διαβάσουµε σήµερα;». Προτιµότερο είναι: «Τι εργασίες σου έβαλε η κυρία σου για το σπίτι;»).
- Η µελέτη ενός παιδιού πρώτης δηµοτικού δεν πρέπει να ξεπερνά την 1 ώρα.
- Μην κάθεστε ατέλειωτες ώρες µαζί του στη µελέτη. Αν όµως νιώσει σε κάποιες περιστάσεις ανασφάλεια και χρειαστεί τη συνδροµή σας, καλό είναι να είστε διαθέσιµοι.
- Ελέγχετε το παιδί διακριτικά, αλλά συστηµατικά. Μην έχετε τυφλή εµπιστοσύνη στα λεγόµενα του, κάποιες φορές είναι φυσιολογικό να διακρίνεται από φυγοπονία.
- Μην επιµένετε να διορθώνετε και την παραµικρή λεπτοµέρεια. Πρέπει να επιτρέπουµε στα παιδιά αυτή της ηλικίας να κάνουν λαθάκια, αναπόσπαστο κοµµάτι της διαδικασίας µάθησης.
- Βοηθήστε τα παιδί να έχει το χώρο που µελετά, ιδανικά στο δωµάτιό του και σεβαστείτε τη διαδικασία, χωρίς να διακόπτετε ή να προβάλλετε εµπόδια, π.χ. ανοίγοντας την τηλεόραση πολύ δυνατά. Με αυτόν τον τρόπο δίνετε παράδειγµα και στα µικρότερα παιδιά, αν υπάρχουν, να σέβονται το διάβασµα του/της αδελφού/ής τους.
- Μην είστε ιδιαίτερα αγχώδεις, όσον αφορά στη µελέτη, αλλά ούτε και αδιάφοροι. Το παιδί δεν πρέπει να νιώθει ότι από το διάβασµα εξαρτάται η αγάπη και η αποδοχή της µητέρας του, γιατί τότε φυσιολογικά θα το καταγράψει ως κάτι το αρνητικό. Δείξτε ενδιαφέρον και θετική στάση, που κινητοποιεί τα παιδιά να γίνονται καλύτερα.
- Δώστε το παράδειγµα. Φανταστείτε δηλαδή µία µητέρα, που το παιδί της δεν την έχει δει ποτέ να διαβάζει βιβλίο ή έστω εφηµερίδα, να λέει πόσο σηµαντικό είναι το παιδί της να διαβάζει εξωσχολικά αναγνώσµατα. Πόσο πειστική είναι;
- Συνδέστε αυτά που µαθαίνουν τα παιδιά στο σχολείο µε την καθηµερινότητα του παιδιού. Μπορεί δηλαδή η µητέρα, καθώς πηγαίνει µε το παιδί στο µανάβη, να το ρωτήσει για το ποσό ή τα ρέστα, ώστε να κάνει µαθηµατικές πράξεις. Ή στο ταξίδι µε το αυτοκίνητο, να ζητήσει ο πατέρας από το παιδί να διαβάσει µια πινακίδα στο δρόµο.
- Βοηθήστε το παιδί να συνδέσει τη µάθηση µε ευχάριστα συναισθήµατα. Μια µητέρα που µε ψυχραιµία, χαµόγελο αλλά σταθερή στάση παροτρύνει το παιδί της να µελετήσει λίγο ακόµα, χωρίς στη συνέχεια να προχωρά σε εξονυχιστική εξέτασή του, το βοηθά να αποκτήσει θετική στάση προς τη µάθηση, σε αντίθεση µε µια µητέρα που αντιδρά µε εκνευρισµό, όταν το παιδί της δεν είναι άψογα διαβασµένο στην ορθογραφία.
Στο ράφι
Νικολέτα Κόστα
Πρώτη µέρα στο σχολείο, εκδόσεις Μεταίχµιο
Στο dvd
«Ο Μικρός Νικόλας», σε σκηνοθεσία Λορέν Τιράρ: άγχη και σκανταλιές ενός µαθητή δηµοτικού και της τροµερής παρέας του.
Της Ζέφης Κληρονόμου