Οι ατέλειωτες ώρες στον υπολογιστή, η καθιστική ζωή και οι επαναλαµβανόµενες κινήσεις ή φορτίσεις, καταπονούν το µυοσκελετικό µας σύστηµα και αναδεικνύουν τις µυοσκελετικές παθήσεις σε σύγχρονη µάστιγα. Οι τελευταίες µελέτες δείχνουν ότι µία στις δύο ηµέρες αποχής από την εργασία οφείλονται, εν πολλοίς, σε αυτές τις παθήσεις. Υπάρχει τρόπος να τις αντιµετωπίσουµε; «Ναι και µάλιστα µόνοι µας, χωρίς φάρµακα, επιθέµατα, laser, διαθερµίες ή υπερήχους και χειρουργεία», απαντά στο Life Positive ο φυσικοθεραπευτής, Διπλωµατούχος Μηχανικής Διάγνωσης και Θεραπείας Μυοσκελετικών Παθήσεων και ιδρυτής του Ελληνικού Ινστιτούτου McKenzie, κ. Γεώργιος Π. Σπανός.
Η µέθοδος McKenzie, στην οποία εξειδικεύεται ο κ. Σπανός, διδάσκει στον ασθενή τις κινήσεις -«αντίδοτο» στη στάση ή την κίνηση που του προκαλεί το πρόβληµα. Έτσι, χωρίς κόπο, µε ελάχιστα λεπτά άσκησης την ηµέρα -σε πολλές περιπτώσεις αρκούν µόλις δύο λεπτά και µόνο µία κίνηση- µπορείτε να… ξεχάσετε τα επώδυνα µυοσκελετικά σύνδροµα (οσφυαλγία, ισχυαλγία, αυχεναλγία, θωρακαλγία, γοναλγία, µηραλγία κ.λπ), από τις πρώτες κιόλας επισκέψεις.
Kύριε Σπανέ, τι είναι η μέθοδος mckenzie και πως μπορεί να βοηθήσει στα μυοσκελετικά προβλήματα;
Η µέθοδος διδάσκει, εξατοµικευµένα σε κάθε ασθενή, πώς να αποφεύγει τους προδιαθεσικούς -δυναµικούς και στατικούς- παράγοντες (κάθισµα, σκύψιµο, φορτία) και να αποφεύγει επαναλαµβανόµενες κινήσεις ή φορτίσεις που κάνει στην εργασία του, από τις οποίες προκύπτουν τα προβλήµατα που προαναφέραµε.
Σε πολλές περιπτώσεις, ο πάσχων καλείται να τροποποιήσει τις θέσεις ή να βελτιώσει την εργονοµία στο χώρο εργασίας του, ανάλογα πάντα µε την αιτία που του προκαλεί το πρόβληµα. Επίσης, µαθαίνει κάποιες θεραπευτικές κινήσεις, µε απώτερο στόχο να µπορεί, όχι µόνο να διατηρείται σε καλή κατάσταση, αλλά και να προλαβαίνει κάθε µελλοντική, πιθανή υποτροπή.
Με τη µέθοδο McKenzie, ο ασθενής γλιτώνει από την πολυφαρµακία, από απώλεια παραγωγικών ωρών, από περιττό πόνο και ενοχλήσεις. Τα φάρµακα που συνήθως δίδονται στις µυοσκελετικές παθήσεις έχουν συχνά σοβαρές παρενέργειες, ενώ συνήθως γίνεται άστοχη χρήση τους, χωρίς να υπάρχει ξεκάθαρο πεδίο ενδείξεων και αποτελέσµατος. Συχνά δηλαδή, δίδονται από τους γιατρούς αντιφλεγµονώδη, χωρίς να είναι πάντα φλεγµονώδεις οι αντιδράσεις που έχουν απέναντί τους. Το ίδιο συχνά και άστοχα συνιστούν πολυήµερες κατακλίσεις ή οσφυϊκές ζώνες ή αυχενικά κολάρα.
Ποιες είναι οι βασικές αρχές της μεθοδου mckenzie;
Α. Αναγνωρίζει εύκολα και αξιόπιστα στους πάσχοντες από µηχανικές παθολογίες και σύνδροµα, που προκύπτουν από συγκεκριµένες κινήσεις ή θέσεις. Πολύ γρήγορα, αναγνωρίζει επίσης τους ασθενείς που θα ανταποκριθούν θετικά στη θεραπεία, από εκείνους που δεν θα ανταποκριθούν.
Β. Η δεύτερη αρχή είναι η αυτοθεραπεία. Κάθε άνθρωπος που έρχεται σε εµάς, µαθαίνει τι µπορεί να κάνει για να πάψει να πονάει και τι ακριβώς πρέπει να κάνει για να µην υποτροπιάσει. Αναγνωρίζονται οι προδιαθεσικοί και επιταχυντικοί παράγοντες κάθε ασθενούς, και χρησιµοποιείται ένα εξατοµικευµένο θεραπευτικό πρόγραµµα κινήσεων, που εκτελείται είτε προληπτικά, 1-2 φορές την ηµέρα για λίγα λεπτά, είτε θεραπευτικά, για 6-8 ηµέρες, µέχρι δηλαδή να αναταχθούν οι µυοσκελετικές παθολογίες και να υποχωρήσουν τα συµπτώµατα.
Γ. Η µέθοδος είναι αποτελεσµατική, χωρίς κόστος και παρενέργειες. Η θεραπεία είναι εξατοµικευµένη και όχι γενική. Σε εµάς δεν υπάρχει το “one size fits all”, που κυριαρχεί στη συντηρητική θεραπεία ή στα παραπεµπτικά για φυσικοθεραπεία.
Ποια είναι η διαδικασία που ακολουθείται όταν κάποιος ασθενής φτάνει σε εσάς;
Τον εξετάζουµε, λαµβάνουµε ένα εξατοµικευµένο ιστορικό - ο ασθενής απαντά συνολικά σε περίπου 300 ερωτήσεις που αφορούν σε καθηµερινές διαδικασίες και αντιδράσεις του (Τι κάνει µέσα στην ηµέρα; Πόσες ώρες είναι καθιστός; Πόσες ώρες είναι όρθιος; Περπατάει; Είναι όλη την ηµέρα στην καρέκλα; Είναι µόνιµα ξαπλωµένος; Ποια είναι τα συµπτώµατα; Από πότε ξεκίνησαν; Ποια συµπτώµατα επιµένουν;). Κάνουµε επίσης µία εξατοµικευµένη κλινική εξέταση, ώστε να αποκλείσουµε ότι τα συµπτώµατά του οφείλονται σε συστηµατικές νόσους, τραύµατα, κακοήθειες ή γνωστές ασθένειες φλεγµονώδους αντίδρασης, όπως ρευµατοπάθειες, σπονδυλίτιδες κ.λπ. και να βεβαιωθούµε ότι έχουµε τα γνωστά µυοσκελετικά σύνδροµα µη ειδικής αιτιολογίας.
Μέσα από το αναλυτικό ιστορικό, αρχίζουµε να αντιλαµβανόµαστε υπό ποιες συνθήκες εµφανίζεται το πρόβληµα και υπό ποιες συνθήκες βελτιώνεται ή επιδεινώνεται. Με αυτό ως γνώµονα, ξεκινά µια συστηµατική εφαρµογή απλών κινήσεων και παρακολουθούµε αν αυτές θα επιβαρύνουν την εικόνα ή αν θα κάνουν τα συµπτώµατα να υποχωρήσουν. Κάνουµε τις κινήσεις που ο ασθενής πρέπει να αποφεύγει, για να δούµε τη συµπεριφορά των συµπτωµάτων και του δείχνουµε τις αντίθετες από τις επιβαρυντικές κινήσεις. Συνήθως µία κίνηση κάνει το κακό και η επανάληψή της, το µεγάλο κακό. Αν το πρόβληµα είναι όντως µηχανικό και ανατάξιµο, η βελτίωση γίνεται άµεσα αντιληπτή και τα συµπτώµατα υποχωρούν µέσα σε 1-3 24ωρα.
Το σηµαντικότερο, βέβαια, είναι ότι κάνουµε τους ασθενείς µας ανεξάρτητους από φάρµακα και θεραπευτικές παρεµβάσεις και ικανούς να προλαβαίνουν τις υποτροπές. Με την παραµικρή υποψία ή αίσθηση ότι κάτι δεν πηγαίνει καλά, ο εκπαιδευµένος ασθενής κάνει «επίθεση» στο πρόβληµα µε τις κατάλληλες κινήσεις για ένα 24ωρο και προλαβαίνει την υποτροπή.
Ποιες είναι οι διαφορές της μεθόδου, από την κλασική φυσικοθεραπεία;
Η κλασική φυσικοθεραπεία δεν πηγάζει ούτε και στοχεύει σε µία σαφή µηχανική διάγνωση. Εντάσσεται στο πλαίσιο µιας γενικότερης αντιµετώπισης, όπου δεν υπάρχει συγκεκριµένη αναγνώριση της αιτιολογίας των συµπτωµάτων ή του πόνου του ασθενούς. Η κλασική φυσικοθεραπεία είναι εξ ορισµού αποτυχηµένη, όπως και άλλες θεραπευτικές προσεγγίσεις, γιατί δεν µπαίνει µηχανική διάγνωση, που να αντιλαµβάνεται ποια παθολογία υπάρχει, αν αυτή αφορά τη σπονδυλική στήλη ή τις περιφερειακές αρθρώσεις, αν είναι ή όχι ανατάξιµη. Αυτή είναι η διαφορά της δικής µας αξιολόγησης. Εστιάζουµε στη συµπτωµατολογία και τη σηµειολογία και αναλύουµε τη συµπεριφορά των συµπτωµάτων. Επιπλέον, είµαστε σε θέση να προβλέψουµε τι θα ακολουθήσει και προσπαθούµε να αντιστρέψουµε αυτήν την πορεία.
Με τη μεθοδο mckenzie μπορεί κανείς να αποφύγει ένα χειρουργείο;
Μελέτες που έχουν γίνει σε µεγάλες κλινικές σπονδυλικής στήλης του εξωτερικού, έδειξαν ότι τα ποσοστά αποφυγής του χειρουργείου µεσοσπονδυλίου δίσκου, µετά την εφαρµογή της µεθόδου, φτάνουν µέχρι το 72-75% -µιλάµε δηλαδή για χειρουργεία που αδίκως θα γίνονταν. Δεν είναι στόχος µας να υποβαθµίσουµε τα χειρουργεία, όµως ποιος θέλει να χειρουργηθεί, αν µπορεί να αντιµετωπιστεί συντηρητικά;
Ποια είναι η επίδραση του σύγχρονου τρόπου ζωής στο μυοσκελετικό μας σύστηµα (καθιστική ζωή, χρήση υπολογιστή, επαναλαµβανοµενες φορτίσεις);
«Ο σύγχρονος τρόπος ζωής φέρνει αθροιστικά φόρτιση και επιβάρυνση για το µυοσκελετικό σύστηµα, τόσο στη στατική εικόνα του ατόµου (κάθοµαι, στέκοµαι, ξαπλώνω), όσο και στη δυναµική του εικόνα (εργάζοµαι, κινούµαι, δραστηριοποιούµαι).
Μάλιστα, πιο «δηλητηριώδεις» φορτίσεις είναι οι στατικές (στάση του σώµατος). Αν ο υποψήφιος για µυοσκελετικό πόνο, δεν µάθει να αποφεύγει ή να διακόπτει τις στάσεις που τον επιβαρύνουν, και αν δεν µάθει να είναι κινητικός, αργά ή γρήγορα θα έλθει αντιµέτωπος µε συµπτώµατα όπως οσφυαλγία, ισχυαλγία, αυχεναλγία, ωµαλγία, µηραλγία, κ.λπ.
Βέβαια, τα στατικά φορτία δεν είναι οι µοναδικοί προδιαθεσικοί παράγοντες. Υπάρχουν επίσης, προδιαθεσικοί παράγοντες που έχουν να κάνουν µε την κληρονοµικότητα και το υπάρχον ιστορικό, το εργασιακό περιβάλλον – όπως κακή εργονοµία. Eπίσης, περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως υγρασία κ.λπ., αλλά και επιταχυντικοί παράγοντες, όπως υπερβολικά βάρη ή τραυµατισµοί, που φέρνουν πιο γρήγορα τα συµπτώµατα στο προσκήνιο.
Οι µυοσκελετικές παθήσεις είναι ταυτόσηµες µε τη χρονιότητα. Αν ψάξει κανείς την επιδηµιολογία των χρόνιων παθήσεων, στην κορυφή της λίστας θα δει τα µυοσκελετικά προβλήµατα. Αυτό που δεν πρέπει να ξεχνάµε είναι ότι τα προβλήµατα αυτά, ανά δεκαετία ζωής, έχουν µια γραµµική αύξουσα εξέλιξη. Από κάποια ηλικία και µετά, 1 στους 2 αντιµετωπίζει προβλήµατα είτε µε τη µέση του, είτε µε τη σπονδυλική στήλη, είτε µε τις περιφερειακές αρθρώσεις».
Γεώργιος Π. Σπανός
Αποφοίτησε από τη σχολή Φυσικοθεραπείας ΤΕΙ Αθηνών, το 1979. Αµέσως µετά, συνέχισε µε υποτροφία τις µεταπτυχιακές του σπουδές στην Μυοσκελετική και Καρδιολογική Φυσικοθεραπεία στη Σουηδία, στο Πανεπιστήµιο της Στοκχόλµης- Karolinska Institute. Στη συνέχεια, παρακολούθησε Νευρολογική Φυσικοθεραπεία στο Πανεπιστήµιο του Λονδίνου Woolfson Center. Το 1993 ολοκλήρωσε µε επιτυχία, στη Νέα Ζηλανδία, το πρόγραµµα της Διπλωµατικής στη Μηχανική Διάγνωση και Θεραπεία Μυοσκελετικών Παθήσεων. Το 1995, ίδρυσε στην Ελλάδα το Ελληνικό Ινστιτούτο McKenzie, επίσηµο Παράρτηµα του Διεθνούς Ινστιτούτου, του οποίου είναι πρόεδρος µέχρι και σήµερα. Κατέχει την ανώτατη βαθµίδα εκπαίδευσης του Διεθνούς Ινστιτούτου McKenzie, όντας Senior Instructor.
Έχει πλούσιο συγγραφικό έργο, σε επιστηµονικά συγγράµµατα και ερευνητικά προγράµµατα. Συµµετέχει ανελλιπώς σε παγκόσµια και ηµεδαπά συνέδρια και είναι εκδότης του περιοδικού «Μηχανική Διάγνωση και Θεραπεία».
INFO
Στις δύσκολες στιγµές που περνούν -από οικονοµικής σκοπιάς- κράτος και πολίτες, το Ελληνικό Ινστιτούτο Μckenzie δίνει έµφαση στην πρόληψη και ανοίγει αφιλοκερδώς τις πόρτες του στο κοινό. «Θέλουµε να εντοπίσουµε τους ανθρώπους, που έχουν προδιάθεση για εµφάνιση οσφυαλγίας, αυχεναλγίας και λοιπών µυοσκελετικών συνδρόµων και να τους δείξουµε τι πρέπει να προσέχουν, για να προστατευθούν. Στο µέλλον, θέλουµε να κάνουµε προγράµµατα πρόληψης, σε σχολεία και σε µεγάλους εργασιακούς χώρους», σηµειώνει ο κ. Σπανός.
Στο site του Ινστιτούτου http://mckenziehellas.gr/ σύντοµα θα αναρτηθούν οι ηµεροµηνίες πραγµατοποίησης της δωρεάν εξέτασης και εκπαίδευσης για πρόληψη του γενικού πληθυσµού.
Της Νεκταρίας Καρακώστα
